Türkiye CDN Sağlayıcıları Karşılaştırması: Net Teknik Rehber

CDN (Content Delivery Network) doğru seçildiğinde Türkiye’de kullanıcıların sayfa yüklenme süresi belirgin azalır. Ancak CDN’de “fiyat iyi” demek tek başına yeterli değildir: önbellek (cache) davranışı, TLS kurulumu, HTTP/2-HTTP/3 desteği, gerçek zamanlı log erişimi ve saldırı/robots trafiği gibi detaylar kararı doğrudan etkiler. Bu rehberde, Türkiye’de yaygın kullanılan CDN yaklaşımlarını aynı kriter setiyle kıyaslayıp hangi kullanım senaryosunda neye öncelik verilmesi gerektiğini netleştiriyorum.

1) CDN seçiminde önce ölçüm gerekir: gecikme ve erişim ispatı

Türkiye’de bir CDN’in “hızlı” olduğu iddiasını doğrulamak için tek bir metrik yeterli olmaz. Üç ölçümü birlikte değerlendirin:

TTFB (Time To First Byte) / first byte: Özellikle HTML, JSON ve küçük dosyalarda belirleyicidir.
TTLB (Total Time to Load): CSS/JS ve görsellerle birlikte gerçek kullanıcı deneyimini temsil eder.
Cache hit oranı: İyi CDN bile yanlış önbellek ayarlarıyla hit oranını düşürür; sonuç yavaşlamadır.

Ölçüm için pratik test senaryosu

Aşağıdaki testleri her sağlayıcıda, aynı URL ve aynı saat aralıklarıyla yapın:

Türkiye lokasyonundan 1-2 farklı tarayıcıyla 10 tekrar test
Aynı sayfanın ilk isabeti (warm-up) ve sonraki tekrarlarında karşılaştırma
Aynı dosya türlerinde ayrı test: index.html, app.js, logo.svg, büyük görsel (ör. 2-5 MB)

Net hedef: CDN sonrası TTFB azalırken, sonraki isabetlerde hit oranı artmalı ve yükleme süresi istikrarlı biçimde düşmelidir.

2) Türkiye’de kullanılan CDN yaklaşımları: “Küresel CDN” vs “bölgesel yaklaşım”

CDN sağlayıcılarını iki ana kümeye ayırmak pratik olur:

Küresel CDN (global edge ağlarıyla): Her bölgede PoP (Point of Presence) bulunur. Türkiye trafiğinde çoğunlukla İstanbul/Avrupa üzerinden servis edilir.
Bulut/Platform CDN entegrasyonu: Sağlayıcı, CDN’i bir ürün içinde sunar (ör. edge cache + WAF + DDoS + otomatik sıkıştırma).

Türkiye kullanıcıları için pratik fark şuradadır: - Küresel ağlarda genelde HTTP/2 ve HTTP/3 desteği daha hızlı devreye alınır. - Platform entegrasyonlarında WAF/Rate limit ve cache purge gibi yönetim özellikleri tek panelden yapılır.

Hangi tip daha uygun?

Statik içerik (görsel, CSS, JS) ağırlıklı siteler: Cache ayarı iyi olan küresel CDN daha çok iş görür.
Dinamik içerik (API + sık değişen sayfalar): Cache kontrolü, varyans (vary) davranışı ve purge mekanizması net olmalıdır.

3) Kıyas tablosu: aynı soruları sor, aynı cevapları al

Aşağıdaki tablo, Türkiye CDN sağlayıcıları arasında karşılaştırırken “karar verdiren” başlıkları listeler. Her sağlayıcıyı satın almadan önce teknik doküman + panel üzerinden bu maddelerle kontrol edin.

Kriter	Neden önemli?	Kontrol sorusu (net)	Beklenen iyi sinyal
PoP kapsamı (Türkiye/komşu bölgeler)	Gecikme	Türkiye’de ölçüm çıktısı/popin bulunduğu yerler	Hız testlerinde tutarlı TTFB düşüşü
Cache kontrolü	Hit oranı	TTL, bypass, cache key varyantları var mı?	API ve statikte ayrı kural
Purge mekanizması	Güncelleme hızı	Dosya/dizin bazlı purge mümkün mü?	Dakikalar yerine anlık/öngörülebilir
TLS/HTTPS davranışı	Güvenlik + SEO	TLS sürümü, otomatik sertifika, SNI desteği	Hatalı zincir/redirect yok
HTTP/3 desteği	Düşük gecikme	HTTP/3/QUIC etkin mi?	Uyumlu tarayıcılarda kazanım görülür
WAF/DDoS entegrasyonu	Saldırı dayanımı	Rate limit ve managed rule var mı?	Tek panelde kural yönetimi
Log ve izleme	Operasyon	Önbellek hit/miss logları var mı?	Belirli URL bazında rapor
Bandwidth/transfer ücret modeli	Maliyet	GB/ay mi, istek mi, egress mi?	Tahmin edilebilir faturalama
Origin koruma	Origin yükü	Origin shield/connection pooling var mı?	Origin CPU/bandwidth artışı azalır
Gelişmiş sıkıştırma	Boyut küçültme	Brotli/gzip, image optimization	JPEG/WEBP dönüştürme veya smart delivery

4) Büyük resim: CDN maliyetini “GB” değil “davranış” belirler

Türkiye’de CDN ücretleri genelde transfer ve/veya istek üzerinden şekillenir. Ancak gerçek maliyeti belirleyen şey “kaç GB” değil, cache davranışıdır.

Örnek maliyet farkı yaratan durumlar

Cache bypass: Cache-Control: no-store varsa her istek origin’e gider.
Yanlış varyans: Accept-Encoding veya Cookie nedeniyle cache key parçalanır; hit oranı düşer.
Dinamik URL tasarımı: /api/user?id=123&t=169... gibi sürekli değişen query parametreleri cache’i öldürür.

Net kontrol listesi (başlamadan)

Origin’den gelen yanıtlarda doğru Cache-Control var mı?
HTML için kısa TTL + asset’ler için uzun TTL yapılabiliyor mu?
API’lerde varyans ve purge stratejisi tanımlı mı?
Cache key’e gereksiz cookie/query girmiyor mu?

5) Türkiye’de tipik kullanım senaryoları ve net öneriler

Her sağlayıcıyı aynı kriterle kıyaslamak yetmez; senaryoya göre öncelik sırası değişir.

Senaryo A: E-ticaret (dinamik kategori/ürün + statik görseller)

Öncelik sırası: 1. Cache kontrolü (HTML bölüm bazlı) 2. Purge (ürün güncelleme anında) 3. WAF (bot trafiği + kredi kartı sayfası endpoint’leri)

Net uygulama: - Görselleri ve statikleri uzun TTL ile servis edin. - Ürün sayfalarında “kısmi caching” veya kısa TTL yaklaşımı kurun. - Ürün stok güncellemesi olduğunda hedef URL purge edin.

Senaryo B: Online dergi/haber (çok sayıda sayfa, hızlı içerik güncelleme)

Öncelik sırası: 1. Purge hızı ve doğruluğu 2. Log/izleme (hangi sayfalar origin’e gidiyor?) 3. Sıkıştırma ve image optimization

Net uygulama: - Haber görsellerinde modern format (ör. WEBP) desteğini kontrol edin. - İçerik güncellenince purge süresinin dakika ölçeğinde kalmasını hedefleyin.

Senaryo C: API ağırlıklı (B2B, SaaS, mobil uygulamalar)

Öncelik sırası: 1. Cache key varyans yönetimi 2. Origin koruması (connection handling) 3. Rate limit / WAF kuralları

Net uygulama: - Her endpoint’i cache’lemeyin. Cache edilebilir “okuma” endpoint’leri için TTL belirleyin. - Cookie veya kişiselleştirme kullanıyorsanız varyans stratejisini netleştirin.

6) Türkiye CDN sağlayıcılarını seçerken “kanıt” isteyin: doküman + panel + test

Satın alma öncesi “hemen sonuç” almak için şu üçlü doğrulama yöntemini uygulayın:

1) Panelde cache yönetimi var mı?

TTL set edebiliyor musunuz?
Cache key davranışını (cookie/query varyansı) kontrol edebiliyor musunuz?
URL/dizin bazlı purge var mı?

2) WAF ve bot kontrolü menüde net mi?

Rate limit kuralını endpoint bazında kurabiliyor musunuz?
Managed rule set (ör. OWASP tabanlı) aktif edilebilir mi?

3) Gerçek Türkiye ölçümü nasıl raporlanıyor?

En azından “hit/miss oranı” raporu
URL bazında gecikme ve transfer
Anomali raporu (ani yükselişte otomatik throttle var mı?)

Net karar: Dokümanda “var” yazsa bile panelde yapılandırma adımı yoksa CDN operasyonunu sürdürmek zorlaşır.

7) Hangi teknik ayrıntılar sıklıkla gözden kaçar? (Türkiye’de gerçek sorunlar)

Aşağıdaki başlıklar Türkiye trafiğinde daha sık sorun yaratır çünkü kullanıcılar mobil hatlarda değişken ağ kalitesine sahiptir.

TLS yeniden yönlendirmeleri ve sertifika zinciri

“http -> https” redirect zinciri uzarsa TTFB değil, ilk kullanıcı etkileşimi gecikir.
Sertifika otomasyonu çalışsa bile yanlış alt alan (subdomain) ayarı redirect döngüsüne sebep olabilir.

HTTP/3 etkin değilse ne olur?

HTTP/3 desteği şart değil; ancak bazı ağ koşullarında HTTP/2’ye göre daha iyi sonuç alınabilir. Bu yüzden: - Panelde HTTP/3 durumunu kontrol edin - Aynı test URL’sinde dönüşüm farkını gözleyin

Origin ısınması (warm-up) ve cache prefetch

İlk kullanıcı isabetinde origin yüklenebilir.
Sağlayıcı “cache warm-up” veya “prefetch” gibi otomasyonlar sunuyorsa e-ticaret ve haber sitelerinde fark yaratır.

Sonuç: Türkiye CDN seçimini “özellik listesi” değil “cache + kontrol + ölçüm” ile tamamlayın

Türkiye CDN sağlayıcıları arasında doğru seçimi, PoP/etki iddiasından önce cache davranışı, purge kontrolü, WAF entegrasyonu ve Türkiye ölçümüyle netleştirirsiniz. Aksiyon önerisi: En az iki sağlayıcı belirleyin, aynı 10 URL üzerinde ilk isabet ve sonraki isabette TTFB + cache hit + origin transfer değerlerini çıkarın; ardından WAF ve purge senaryolarını kendi içerik akışınıza uyarlayın. Bu kontrol setini uyguladığınızda doğru CDN’i “tahmin” yerine ölçümle seçmiş olursunuz.