Türkiye CDN Sağlayıcıları Karşılaştırması: Performans ve Fiyat Rehberi

CDN (Content Delivery Network), içerikleri kullanıcılara en yakın noktadan teslim ederek sayfa yükleme süresini düşürmeyi hedefler. Ancak Türkiye’de CDN seçimi sadece “daha hızlı” demekle bitmez; latency (gecikme), cache (önbellek) davranışı, içerik türü (static/dynamic), doğrulama (TLS/HTTPS) ve maliyet kalemleri birlikte okunmalıdır. Bu rehberde Türkiye’de kullanılan CDN sağlayıcılarını; ölçülebilir performans başlıkları ve net karar kriterleriyle karşılaştıracaksınız.

Aşağıdaki karşılaştırma çerçevesini kullanarak hangi CDN’in sizin senaryonuza uyduğunu daha hızlı netleştireceksiniz: (1) trafik ve içerik profili, (2) ölçüm metrikleri, (3) fiyatlandırma modeli, (4) güvenlik ve yönetim özellikleri, (5) Türkiye’deki kapsama ve ara gecikme etkileri.

1) CDN performansı: Türkiye’de asıl etkileyen 6 metrik

CDN seçerken “hız testi yaptım” demek tek başına yeterli değildir. Aynı CDN farklı dosya boylarında ve farklı saatlerde farklı sonuç verebilir. Türkiye lokasyonlarında gerçek karar için şu 6 metriği birlikte kontrol edin:

1.1 Edge’e gidiş gecikmesi (TTFB değil, RTT/latency)

Edge lokasyonuna gidişte yaşanan gecikme (RTT) sayfa açılışında doğrudan etkili olur. Özellikle ilk paket (first byte) gecikmeleri, küçük HTML sayfalarında daha görünür.

Net test önerisi: - curl -w ile “time_namelookup/time_connect/time_starttransfer” değerlerini çıkarın. - Aynı testleri İSTANBUL/ANKARA/İZMİR gibi hedef bölgelerde veya mümkünse yerel farklı ISP’lerle tekrarlayın.

1.2 Cache hit oranı (Cache-Control davranışı)

CDN’in hızının büyük kısmı cache hit oranından gelir. Cache-Control ayarlarınız “private/no-store” gibi direktiflerle yanlış kurgulanırsa CDN pratikte devre dışı kalır.

Kontrol listesi: - Static dosyalar için doğru Cache-Control (ör. public, max-age=31536000, immutable) kullanın. - HTML tarafında gerekiyorsa “stale-while-revalidate” gibi yaklaşımlar kullanın. - Version’lı asset (ör. app.3f2a1.js) kullanın; böylece uzun cache kırma ihtiyacı azalır.

1.3 Dosya türü ve sıkıştırma (compression) etkisi

• JS/CSS/JSON gibi içeriklerde gzip/brotli farkı belirgindir.
• Görselde modern format (WebP/AVIF) varsa CDN tek başına yetmez; içerik kalitesi de gerekir.

1.4 TLS/HTTPS ve oturum yeniden kullanımı

TLS handshake gecikmesi özellikle HTTP/2/HTTP/3 ilk bağlantılarda etkili olur. Bazı CDN’lerde kenar tarafta sertifika yönetimi ve modern protokol desteği daha iyi olabilir.

1.5 “Origin shield” ve cache tutarlılığı

Paylaşımlı cache katmanı (origin shield / cache fill) yanlış yapılandırılırsa aynı nesne birden fazla edge’de tekrar origin’den çekilebilir. Bu durum cache hit oranını düşürür.

1.6 WAF/DDoS ve doğrulama akışları

Güvenlik katmanları doğru çalıştığında kullanıcı etkisi minimum kalır; yanlış kurulumda ilk istekler daha uzun sürebilir.

2) Türkiye’de CDN seçerken doğrulanacak kapsama ve routing

CDN sağlayıcılarının “Türkiye kapsıyor” ifadesini somutlaştırmak gerekir. Aynı CDN, Türkiye’de farklı ISP’lerde farklı routing izleriyle değişken sonuç verebilir.

2.1 Origin konumunu CDN’den bağımsız düşünmeyin

Origin (web sitenizin barındığı sunucu) Türkiye’deyse CDN’in “edge”i Türkiye’de daha yakın olabilir. Ancak origin yurtdışı ise CDN sadece edge’i yakınlaştırır; yine de origin’den cache dolumu sırasında gecikme artar.

Net karar ölçütü: - Static içerik cache’leniyorsa origin gecikmesi daha az görünür. - Dinamik içerikte (ör. her istek değişen HTML/API) origin gecikmesi daha görünür.

2.2 En az 2 senaryoda test edin

Tek bir test sayfası yanıltıcıdır. Şu iki senaryoyu ayrı test edin: 1) İlk ziyaret (cold cache / cache dolumu) 2) Yeniden ziyaret (warm cache / cache hit)

3) Fiyatlandırma modelleri: CDN maliyeti nasıl çıkar?

CDN maliyeti genelde tek satırdan hesaplanmaz. Türkiye’de bütçe planı yaparken aşağıdaki kalemleri netleştirin:

3.1 Bant genişliği (GB/transfer) ve cache’lenmeyen içerik

Cache’lenmeyen istekler daha çok origin trafiği ve daha fazla ücret doğurur. Bu yüzden cache politikası doğrudan maliyeti etkiler.

3.2 İstek (requests) bazlı ücretlendirme

Bazı planlarda “request” başına ücret artar. Özellikle API yoğun sitelerde request sayısı bandwidth’ten hızlı yükselir.

3.3 Dışarıya giden veri (egress) ve bölgesel ücretler

Planlarda “egress” ve bölgesel farklılıklar olabilir. Türkiye trafiğinde beklenen oranı hesaplamak için 30 günlük loglarınızı kullanın.

3.4 Gerçek maliyet hesabı için 3 adım

• Loglardan günlük ortalama istek ve GB değerini çıkarın.
• Statik/dinamik ayrımını yapın.
• CDN üzerinden beklenen cache hit oranını (ör. %80) varsayarak “cache’lenen GB” ve “origin’e giden GB” tahmini yapın.

4) Türkiye’de yaygın CDN yaklaşımı: sağlayıcıları hangi başlıklarla karşılaştırın?

Aşağıdaki tablo, sağlayıcı isimlerinden bağımsız; Türkiye’de pratikte seçim yaparken herkesin aynı kriterleri konuşmasını sağlar. Sağlayıcı tekliflerini bu satırlarda kıyaslayın.

Not: CDN sağlayıcıları arasında aynı başlık altında önemli farklar yaşanır. Bu yüzden “hangi marka daha iyi” sorusu yerine “bu kriter bende nasıl çalışır?” sorusu kazanır.

5) Hangi site türü için hangi CDN yaklaşımı doğru?

Türkiye’de CDN ihtiyacını ve getiriyi, içeriğin niteliği belirler. Aşağıdaki eşleştirmeler net bir başlangıç planı sağlar.

5.1 Statik ağırlıklı web siteleri (blog, kurumsal, portföy)

• Öncelik: uzun cache + asset sürümleme
• Beklenti: warm cache’te sayfa yükleme süresinde belirgin düşüş

Uygulama hedefi: - CSS/JS görsellerde büyük oranda cache hit - Purge ihtiyacının minimum olması (version’lı dosya)

5.2 E-ticaret ve dinamik katalog

• Öncelik: katalog görselleri ve statik kaynakları CDN’de verimli cache’lemek
• Dinamik HTML/API için ise doğru cache stratjisi

Uygulama hedefi: - Ürün resimlerinde yüksek cache hit - HTML/API için “gereken kadar” önbellekleme; doğru varyant yönetimi

5.3 API yoğun uygulamalar (SaaS, mobil backend)

• Öncelik: request başına maliyet ve cache’in gerçekten çalışıp çalışmadığı
• Çok fazla “uncacheable” içerik varsa CDN maliyet artar

Uygulama hedefi: - İstekleri mümkün olduğunca cache’lenebilir hale getirin (ör. GET endpoint’leri için uygun varyant) - Stale yanıt stratejisiyle origin yükünü azaltın

6) Kurulum ve optimizasyon: CDN’i verimli yapan kontrol listesi

CDN seçtikten sonra farkı kurulum ve ayarlar yaratır. Türkiye’de performans hedefi için şu kontrol listesini sırayla uygulayın.

6.1 DNS ve yönlendirme (CNAME/A record) doğruluğu

• Alt domain (ör. cdn.example.com) kullanarak uygulama trafiğini izole edin.
• Origin doğru host başlığıyla çağrılıyor mu kontrol edin.

6.2 Cache-Control başlıklarını standardize edin

Aşağıdaki gibi bir politika uygulanabilir: - Static asset: Cache-Control: public, max-age=31536000, immutable - Görseller: içerik sürümleniyorsa aynı uzun cache - HTML: Cache-Control: no-cache veya “kademeli” strateji (siteye göre)

6.3 Sıkıştırmayı açın (gzip/brotli)

• Sunucu zaten sıkıştırma yapıyorsa CDN tarafı ile çakışmayı kontrol edin.
• Brotli desteği varsa etkinleştirin.

6.4 Cache purge stratejisini netleştirin

• Version’lı dosyalarda purge gerekmez.
• HTML değişimlerinde purge kullanacaksanız API/GUI üzerinden “ne kadar” ve “hangi path” temizlenecek belirleyin.

6.5 Log ve metriklerle geri döngü kurun

• Cache hit oranı hedefi koyun (ör. %70+).
• Origin fetch oranını izleyin.
• WAF/Rate limit tetiklerini ve hata oranını takip edin.

Türkiye CDN karşılaştırması için “tek sayfa” karar formu

Sağlayıcı tekliflerini hızlı elemek için aşağıdaki sorulara net cevap verin: - Hedef kullanıcılar ağırlıkla hangi şehirlerde? - İçerik statik mi dinamik mi? (yaklaşık oran) - Cache-Control altyapınız hazır mı? - 30 günlük loglardan aylık GB ve request sayınız nedir? - Purge/invalidation ihtiyacınız haftada kaç kez? - Güvenlik (WAF) gerekiyor mu, yoksa sadece performans mı hedefli?

Bu sorulara yanıt verdikten sonra iki CDN adayı seçin. Her aday için: - İlk ziyaret ve yeniden ziyaret testlerini yapın - Soğuk cache’in dolum süresini ölçün - Warm cache’te sayfa ağırlığını ve waterfall’ı karşılaştırın - Aylık maliyeti aynı varsayımlarla yeniden hesaplayın

Sonuç: CDN’i “hız” yerine ölçümle seçin ve 30 günlük veriye bağlayın

Türkiye CDN sağlayıcıları arasında sonuç farkı çoğu zaman “marka”dan çok cache politikası, origin yerleşimi ve TLS/HTTP protokol davranışından gelir. En doğru yaklaşım, iki adayı seçip ilk ziyaret (cold) ve yeniden ziyaret (warm) ölçümlerini ve aylık maliyeti aynı kriter setiyle hesaplamaktır. NetKıyas’ta karşılaştırma yaparken, fiyat tablosunu tek başına değil; cache metrikleri ve güvenlik/istek limitleriyle birlikte değerlendirin; ardından içerik türünüze uygun cache stratejisini kurup 30 gün boyunca ölçüm sonuçlarına göre tek bir sağlayıcıda standardize edin.