Domain ve hosting ilişkisi: Sıfırdan net rehber

Domain ile hosting aynı şey değildir; ama çalışmayan bir web sitesi için en sık sebep, bu ikisinin karıştırılması veya DNS tarafındaki hatalardır. Bu rehberde “domain nereye işaret eder?”, “hosting olmadan domain açılır mı?”, “web ve e-postayı nasıl ayırırım?” sorularını sıfırdan, net ve uygulanabilir şekilde açıklıyoruz. Okuduktan sonra hangi ayarı nerede yaptığınızı bilecek, hatanın hangi katmanda olduğunu hızlıca tespit edeceksiniz.

Domain vs hosting: Üç katmanlı doğru resim

Domain (alan adı) internet üzerindeki adresin adıdır. Örneğin ornek.com, sayısal IP adresine (IPv4/IPv6) çevrilir.

Hosting (barındırma) ise sitenin dosyalarının, uygulamanın ve sunucu servislerinin çalıştığı yerdir. Hosting; web sunucusu (HTTP/HTTPS), bazen veritabanı (MySQL/PostgreSQL), dosya sistemi, ayrıca e-posta için servis/altyapı içerebilir.

DNS (Domain Name System) ise domain adını IP’ye çevirmeyi sağlayan kayıtlar bütünüdür. DNS; “A/AAAA”, “CNAME”, “MX”, “TXT” gibi kayıtlarla yönetilir.

Bu ilişkiyi tek cümleyle özetlemek gerekirse: - Domain = isim - DNS = isimden IP’ye çeviri - Hosting = IP’ye gelen içerik ve servisler

DNS yönlendirme mantığı: Web sitesi nasıl bulunur?

Bir kullanıcı tarayıcıya alan adını yazdığında akış şöyledir: 1) Tarayıcı domain adını DNS üzerinden sorgular. 2) DNS, ilgili kayıtlar ile domaini bir IP’ye bağlar. 3) Tarayıcı o IP’deki web hosting sunucusuna bağlanır. 4) Sunucu doğru siteyi (çoğunlukla sanal host/virtual host mantığıyla) ve doğru protokolü (HTTP/HTTPS) sunar.

A ve AAAA kaydı (IPv4/IPv6) hangi rolü oynar?

• A kaydı: domaini IPv4 bir adrese bağlar.
• AAAA kaydı: domaini IPv6 bir adrese bağlar.

Örnek düşünün: Hostinginiz 203.0.113.10 IPv4 adresinde ise, ornek.com için A kaydı bu IP’yi göstermelidir.

CNAME kaydı: “Alt alan adı” mantığı

CNAME, bir alt alan adını başka bir domain/hostname’e alias eder. Örneğin: - www.ornek.com → ornek.com veya bir CDN/hosting hostname’i

Not: DNS’te “zone apex” (kök alan) için CNAME çoğu senaryoda önerilmez; kök için genelde A/AAAA tercih edilir.

Web yönlendirmesinde en sık yapılan 3 hata

1) Domain ad sunucuları (nameserver) yanlış yerde tanımlanır. 2) Hosting sağlayıcısı farklı bir IP/hostname verir ama DNS kayıtları o değeri yansıtmaz. 3) Yalnızca www için kayıt yapılır, kök alan için ( ornek.com ) A/AAAA ayarlanmaz.

Bu hatalar genelde “site açılmıyor” gibi görünür ama kök nedeni DNS katmanındadır.

Hosting tarafı: Domain gelmeden “web açılmaz” mı?

Hosting satın aldığınız anda sunucu çalışır; ancak domain doğru IP’ye yönlenmediği sürece kullanıcı domain üzerinden siteye ulaşamaz.

Hosting türüne göre durum netleşir: - Paylaşımlı hosting (shared hosting): Aynı sunucuda birden çok site vardır. DNS doğru IP’ye bağlansa bile sunucu, host header üzerinden doğru siteyi seçer. - VPS/VDS/dedicated: Siz web sunucusunu ve sanal host (Apache/Nginx) ayarlarını yaparsınız. DNS doğru IP’ye bağlanınca web sunucusu doğru siteyi servis etmek için yapılandırılmış olmalıdır.

Sanal host (virtual host) neden önemlidir?

Tek bir IP üzerinde birden fazla domain çalışabilir. Bu nedenle web sunucusu şu bilgiyi kullanır: - Host başlığı (ör. www.ornek.com) - Sitenin doküman kökü (document root) - SSL sertifikası eşleşmesi (SNI)

DNS doğru olsa bile sanal host yanlışsa, yanlış site veya 404/403 döner.

SSL/HTTPS: Domain-hosting ilişkisini en görünür yapan konu

HTTPS’te sertifika, domain adına göre verilir. Sertifika doğrulama süreci genellikle DNS veya HTTP doğrulama yöntemine dayanır.

Wildcard SSL ne zaman devreye girer?

• *.ornek.com alt domainlerin tamamı için tek sertifika gerekir.
• Örneğin app.ornek.com, shop.ornek.com gibi alt alanlar sürekli ekleniyorsa pratik olur.

Wildcard kullanımı DNS tarafında şu kayıtlarla ilişkilidir: - Etkin alan adının doğrulanması için gereken kayıtlar (çoğu CA/sertifika sağlayıcısı TXT isteyebilir)

Tek domain vs çoklu domain (SAN) ilişkiyi nasıl etkiler?

• Çoklu domain (SAN) sertifikada hem ornek.com hem www.ornek.com hem de ek alt domainler aynı sertifikada yer alır.
• Bu, hosting web sunucusunda doğru sertifikanın doğru siteyle eşleştirilmesini gerektirir.

Sonuç: DNS doğru IP’yi gösterir, hosting doğru sanal hostu seçer, web sunucusu doğru sertifikayı sunar.

E-posta (mail) konusu: Domain hostingten bağımsız ama DNS bağımlı

E-posta sistemi genelde web hosting ile aynı yerde olmak zorunda değildir. Çoğu kurulumda e-posta için ayrı bir altyapı (mail hosting veya “cloud e-posta” servisi) kullanılır.

E-postanın yönlenmesi DNS kayıtları üzerinden olur: - MX kaydı: Posta sunucusu hostunu belirtir. - SPF (TXT): Gönderenin yetkisini belirtir. - DKIM: Mesaj imzası doğrulaması sağlar. - DMARC (TXT): SPF/DKIM uyumsuzluklarında politika uygular.

Mail hizmeti farklıysa, web çözümü bozulur mu?

Hayır. DNS kayıtları birbirinden ayrıdır. - Web için A/AAAA/CNAME - Mail için MX/SPF/DKIM/DMARC

Bu yüzden “web açılıyor ama mail gelmiyor” senaryosunda çoğu zaman sorun mail DNS’lerindedir.

Uygulama senaryoları: Domain ve hosting nasıl bağlanır?

Aşağıdaki senaryoları, gerçek hayatta en sık karşılaşacağınız eşleştirmeler olarak düşünün.

Senaryo 1: Domain ayrı, hosting ayrı (en yaygın)

1) Domaini hangi sağlayıcı yönetiyor? (domain registrar) 2) Hosting hangi IP veya hostname veriyor? 3) DNS panelinde şu ayarlar yapılır: - Kök alan: ornek.com için A/AAAA (hosting IP’si) - İsteğe bağlı: www için CNAME veya A/AAAA 4) Sertifika (SSL) için hosting veya CA yönlendirmesi yapılır.

Senaryo 2: Domain ve hosting aynı sağlayıcıda

• DNS yönetimi çoğu zaman daha kolaydır; ancak yine de temel mantık değişmez.
• Siz yanlış bölgeyi (zone) düzenlerseniz, aynı sağlayıcıda bile “yönlendirme tutmaz”.

Senaryo 3: CDN kullanımı (ör. hızlandırma katmanı)

CDN devredeyse DNS genelde: - Web trafiğini CDN IP/hostname’ine bağlar. - Asıl hosting origin (kaynak) olabilir.

Bu kurulumda yanlış kayıtlar olduğunda iki belirti sık görülür: - DNS değişse bile CDN eski içerik gösterir (cache) - SSL hatası (domain-sertifika-CDN eşleşmesi)

DNS değişikliklerinde bekleme süresi ve TTL mantığı

DNS kayıtlarını değiştirdiğinizde hemen herkes aynı sonucu görmez. Bunun nedeni önbelleklemedir.

TTL (Time To Live), DNS çözümleyicinin kaydı ne kadar süreyle önbellekte tutacağını belirler. Bir değişiklikte: - TTL düşükse yayılma (propagation) daha hızlı olur. - TTL yüksekse 24-48 saate varan etkiler görülebilir.

Bu yüzden “değiştirdim yine açılmıyor” kontrolünde ilk iş: - Değişikliğin doğru zone üzerinde yapıldığını - Kayıtların doğru değerlere karşılık geldiğini - TTL süresini - Nameserver doğru mu?

Hızlı teşhis rehberi: Sorun nerede?

Aşağıdaki listeyi adım adım, “eşleşen bulguya göre” düşünün.

1) Domain hiç açılmıyor mu?

• A/AAAA veya CNAME kayıtları doğru hedefe gidiyor mu?
• Nameserver doğru mu?
• Hosting sunucusunda o domain için sanal host ayarlı mı?

2) www açılıyor ama kök alan (veya tersi) açılmıyor mu?

• Kök için A/AAAA yoktur veya yanlış IP’ye bakar.
• Yönlendirme (redirect) eksiktir.
• Hosting panelinde “domain mapping” tarafı eksik kalmıştır.

3) Tarayıcı “SSL hatası” veriyor mu?

• Sertifikanın kapsamı (single, wildcard, SAN) doğru mu?
• Web sunucusunun doğru sertifikayı doğru domainle sunduğu doğrulanmalı.
• CDN kullanıyorsanız CDN/sertifika ayarı kaynakla uyumlu olmalı.

4) Web açılıyor ama e-posta çalışmıyor mu?

• MX kaydı doğru posta sunucusuna mı gidiyor?
• SPF/DKIM/DMARC doğru mu?
• Sunucu IP’leri “yetkilendirme” tarafında doğru beyan edildi mi?

Domain ve hosting satın alırken “net kriterler”

Bu bölüm, iki ürünü birlikte değerlendirmenizi sağlar. Amaç: gereksiz masraf ve yanlış kurulum kaynaklı yeniden dönüşleri azaltmak.

Domain alırken kontrol listesi

• Kayıt süresi: Yeni kurulumda ilk yıllık kayıt yaygındır, ama uzun vadeli plan varsa süreyi uzatın.
• WHOIS/kişisel veri tercihi: Gizlilik hedefi varsa sağlayıcının sunduğu WHOIS gizliliğini inceleyin.
• DNS yönetimi: Domain sağlayıcısının DNS paneli güçlü ve anlaşılır olmalı.

Hosting alırken kontrol listesi

• IP/konfigürasyon: Hosting size sabit IP sağlıyor mu? (A kaydı için kritik)
• Sanal host/çoklu domain desteği: Aynı sunucuda birden çok domain kullanımı yapılacaksa gerekir.
• SSL entegrasyonu: Otomatik sertifika (Let’s Encrypt benzeri) veya manuel sertifika desteği.
• Mail entegrasyonu: Mail de aynı paket içindeyse; yoksa ayrı mail altyapısı ile uyumlu olmalı.

DNS kayıtları açısından pratik tablo

Sonuç: Aksiyonla kapatalım

Domain, hosting ve DNS üçlüsünü net ayırın: Domain isimdir, DNS yönlendirir, hosting içerik/service sunar. İlk kurulumda hedefiniz “web için A/AAAA (ve gerekiyorsa CNAME) + mail için MX/SPF/DKIM/DMARC” ayrımını doğru kurmaktır.

Aksiyon önerisi: Bugün mevcut siteniz veya yeni kurulum için bir kontrol listesi oluşturun—önce nameserver’ı doğrulayın, sonra web için A/AAAA/CNAME kayıtlarını ve hosting panelinde domain eşleşmesini kontrol edin; en son SSL ve mail DNS kayıtlarını sıra ile doğrulayın. Bu sırayla ilerlediğinizde sorunun hangi katmanda olduğunu hızlıca bulursunuz.