DNS Kayıtları Rehberi: A, AAAA, MX, TXT, CNAME Hızlı Anlatım

Domain DNS kayıtları, alan adınızın internet üzerindeki “posta”, “web” ve “doğrulama” gibi işlevlerini belirler. Bir kaydı yanlış girdiğinizde etki genellikle hemen görünmez; günler içinde gecikmeli servis arızası, e-posta tesliminde düşüş veya doğrulama hatası gibi sonuçlar doğurur. Bu hızlı rehberde A, AAAA, MX, TXT ve CNAME kayıtlarının ne yaptığını, doğru formatlarını ve hangi durumda hangi kaydı kullandığınızı net örneklerle göreceksiniz.

DNS mantığı: Kayıt türleri neyi değiştirir?

DNS (Domain Name System) alan adlarını sayısal IP adreslerine ve hizmetlere eşleştiren bir veritabanıdır. Her kayıt türü belirli bir işlevi yönetir: - A: Alan adını IPv4 adresine bağlar. - AAAA: Alan adını IPv6 adresine bağlar. - MX: Alan adına gelen e-postanın hangi sunucuya teslim edileceğini belirler. - TXT: Doğrulama, metin tabanlı politikalar ve bazı hizmet entegrasyonları için kullanılır. - CNAME: Bir alan adını başka bir alan adına yönlendirir (alias).

DNS’in pratikte en önemli kısmı “hangi hizmet, hangi isimle çağrılıyor?” sorusudur. Örneğin web için istemci genellikle alan adını IP’ye çevirmek ister (A/AAAA). E-posta için ise alıcı sunucu “MX kaydıyla” teslimat rotasını bulur.

A ve AAAA: Web trafiği için doğru IP yönlendirmesi

Web trafiği başladığında tarayıcı ya da CDN, alan adınızı çözümlemek için A (IPv4) ve AAAA (IPv6) kayıtlarına bakar.

A kaydı (IPv4)

Kayıt adı/host: Örn. @ (apex), www
Değer: IPv4 adres (ör. 203.0.113.10)
TTL: DNS önbellek süresi (saniye). Güncelleme planına göre seçilir.

Örnek: - @ → 203.0.113.10 - www → 203.0.113.10

AAAA kaydı (IPv6)

IPv6 kullanıyorsanız A yerine/yanına AAAA kaydı girmeniz gerekir. - Değer: IPv6 adres (ör. 2001:db8:1234::10)

Örnek: - @ → 2001:db8:1234::10 - www → 2001:db8:1234::10

A ve AAAA birlikte kullanıldığında ne olur?

Hem A hem AAAA varsa istemci erişim tercihine göre uygun kaydı kullanır. IPv6 erişilebilir değilse bazı ağlarda sadece IPv4 çalışır. Bu yüzden IPv6 eklediğinizde, arka tarafta (server/firewall/routing) IPv6’nin gerçekten çalıştığından emin olmak gerekir.

Hızlı kontrol: A/AAAA test adımları

dig A domain.tld +short (Linux/macOS)
dig AAAA domain.tld +short
CDN kullanıyorsanız, CDN’in kendi çözümlenmesini mi yoksa origin’in IP’sini mi yönlendirdiğini kontrol edin.

CNAME: Bir alan adını başka bir isme bağlama

CNAME kaydı, bir host adını başka bir host adına “alias” eder. Kayıt zinciri uzadıkça sorun riski artar; tek adımda yönetilebilir tutmak idealdir.

Ne zaman CNAME kullanılır?

Aşağıdaki senaryolarda CNAME net bir çözümdür: - www alt alanını bir servis sağlayıcının verdiği ada yönlendirmek (örn. barındırma sağlayıcısı) - Bir üçüncü taraf hizmet (form sağlayıcısı, uygulama uç noktası, doğrulama altyapısı) için belirli bir host adı kullanmak

Pratik örnek

www.domain.com → domain.hosting-provider.com (CNAME)

CNAME ile sık yapılan hata

Aynı host adına hem A/AAAA hem CNAME girmek: DNS yönetim panelleri genellikle buna izin vermez veya beklenmedik sonuçlar doğar.

MX: E-posta teslimatını yöneten kayıt

MX (Mail Exchange) kayıtları e-postanın hangi sunucuya gönderileceğini belirler. Ayrıca MX kayıtlarında “öncelik” (priority) değeri vardır. Değer ne kadar düşükse öncelik o kadar yüksektir.

MX kayıt formatı

Kayıt adı/host: çoğu panelde @ (apex) seçilir
Öncelik (priority): ör. 10, 20
Değer: e-posta sunucusu host adı (ör. mail.domain.com)

Örnek: - @ MX 10 → mail.domain.com - @ MX 20 → backup.mail.domain.com

TXT ile birlikte düşünün: SPF, DKIM, DMARC

MX doğru girilse bile e-postalar SPF/DKIM/DMARC yüzünden spam’a düşebilir. Bu yüzden MX değişikliği yaparken TXT kayıtlarını da planlamak gerekir.

TXT: Doğrulama ve e-posta güvenliği için kritik kayıt

TXT kayıtları metin tabanlı doğrulama sağlar. En sık karşılaşılan TXT kullanım alanları: - SPF: Sunucunuzun e-posta gönderim yetkisini belirtir. - DKIM: İmzayı doğrulamak için kullanılır. - DMARC: SPF/DKIM başarısızlıklarında ne yapılacağını politikayla belirtir. - Sahiplik doğrulama: Cloud panelleri, e-ticaret entegrasyonları, ödeme sağlayıcı doğrulamaları ve bazı otomasyonlar TXT ister.

SPF TXT örneği

Host: @
Değer: "v=spf1 include:mail.example.net -all"

DKIM TXT örneği

DKIM genelde seçicinin (selector) altında girilir. - Host: "selector1._domainkey" - Değer: "v=DKIM1; k=rsa; p=MIIBIj..."

DMARC TXT örneği

Host: _dmarc
Değer: "v=DMARC1; p=quarantine; rua=mailto:[email protected]; adkim=r; aspf=r"

Not: TXT değerlerinde ;, = ve boşluklar birebir önemlidir. DNS panelinizin eklediği tırnak işaretlerini ve boşlukları sağlayıcının istediği biçimde girin.

Doğru kayıt seçimi: Hızlı karar tablosu

Aşağıdaki tablo, “bu iş için hangi kayıt türü gerekir?” sorusuna pratik cevap verir.

İhtiyaç	Kullanılacak kayıt	Örnek hedef	Kritik nokta
Web sitesini IPv4 ile aç	A	`@` → `203.0.113.10`	Sunucu gerçek IPv4’yi vermeli
Web sitesini IPv6 ile aç	AAAA	`@` → `2001:db8::10`	IPv6 erişimi ve firewall açık olmalı
E-posta hangi sunucuya gider	MX	`@` → `mail.domain.com`	Priority küçük olan önce
SPF doğrula	TXT	`v=spf1 ... -all`	Sözdizimi birebir doğru olmalı
DKIM imzasını doğrula	TXT	`selector._domainkey`	Selector adı doğru olmalı
DMARC politikasını uygula	TXT	`_dmarc` policy	Yanlış `p=` ayarı teslimatı etkiler
`www` bir servise alias	CNAME	`www` → `provider-host`	Aynı host’ta A/AAAA ile çakışma olmasın

TTL, yayılma (propagation) ve değişiklik planı

DNS kayıtları değiştiğinde tüm dünyada aynı anda güncellenmez. Bunun temel nedeni DNS önbelleklemedir.

TTL ne yapar?

TTL düşük (ör. 300 saniye): Değişiklik daha hızlı yayılır.
TTL yüksek (ör. 86400): Güncelleme daha geç etkili olur.

Bu yüzden sunucu IP’sini değiştirecekseniz, geçişten 24-48 saat önce ilgili kayıtların TTL değerini düşürmek en kontrollü yaklaşımdır.

“Neden düzelmedi?” sorusunun 3 teknik sebebi

TTL halen yüksek olduğu için yeni değer geç geliyordur.
Doğru kayıt türü girilmemiştir (ör. web için CNAME yerine MX düşünülmesi).
Önbellek zinciri vardır: yerel DNS/ISP önbelleği veya CDN katmanı gecikme yaratır.

Tipik senaryolar: Doğru kombinasyonları kurgulamak

Senaryo 1: Yeni web sunucusu geçişi (tek IP)

Sunucu IPv4 veriyorsa: @ için A, gerekirse www için de A.
Eğer yeni sunucu hem IPv4 hem IPv6 sağlıyorsa: A + AAAA birlikte girin.
www farklı sağlayıcıya bağlıysa: www için CNAME kullanın; @ için A/AAAA kalsın.

Senaryo 2: E-posta taşıma (MX değişikliği)

Önce MX hedef host’unuzun doğru IP’ye çözüldüğünü test edin (A/AAAA).
SPF/DKIM/DMARC TXT kayıtlarını yeni altyapıya göre güncelleyin.
MX priority’yi planlı şekilde kullanın: varsa yedek sunucu için daha yüksek priority belirleyin (örn. 20).

Senaryo 3: Doğrulama için TXT ekleme (Cloud sağlayıcı)

Sağlayıcı size spesifik TXT değer verir. Değeri birebir girin.
Aynı isim alanında birden fazla TXT kaydı varsa panelin nasıl sıraladığını doğrulayın.
Doğrulama süresini beklerken TTL değişikliklerini gereksiz yapmayın.

NetKıyas mantığında kontrol listesi (hata azaltan yaklaşım)

DNS kaydı girerken aşağıdaki kontrol listesi genellikle en çok zamanı kazandırır: - Hangi alan adı/host adı isteniyor? (@, www, mail, selector._domainkey, _dmarc) - Kayıt türü doğru mu? (Web: A/AAAA, E-posta: MX, Doğrulama: TXT, alias: CNAME) - Değer formatı doğru mu? (IPv4/IPv6 yazım, MX host adı, TXT sözdizimi) - Aynı host için çakışan kayıt var mı? (CNAME ile A/AAAA çakışması) - TTL geçiş için uygun mu? (değişiklik öncesi düşürme) - Yeni kayıtlar sonrası test yaptınız mı?

En pratik test: “Doğru kayıt doğru yerde mi?”

Web için: A/AAAA çözümlemesi
E-posta için: MX ve hedef host’un çözümü (A/AAAA)
Doğrulama için: TXT değerinin doğrulanması (sağlayıcının doğrulama ekranı)

Sonuç: Değişiklikte en güvenli yol planlı ilerlemek

DNS kayıtları, barındırma ve e-posta teslimatı gibi kritik süreçlerin temelidir. En hızlı ve güvenli ilerleme yöntemi, önce hangi kayıt türünün hangi amaçla gerektiğini tablo üzerinden netleştirmek, ardından TTL ve yayılma süresini dikkate alarak değişikliği kademeli yapmaktır. İlk adım olarak domaininizde yalnızca gerekli kayıtları (A/AAAA, MX, TXT, CNAME) belirleyin; sonra her birini doğru host adı ve değer formatıyla girip test komutlarıyla doğrulayın.