Dedicated Sunucuda Colocation Maliyeti: Net Analiz ve Hesap

Dedicated sunucuda colocation (yerinde barındırma) kararı, sadece aylık fiyat etiketiyle verilmez. Çünkü toplam maliyet; enerji tüketimi, bant genişliği (uplink), kurulum/taşıma, izleme ve olası arıza süreçlerinin maliyetine göre şekillenir. Bu rehberde, 2026 koşullarında colocation için kalem kalem nasıl hesap yapılacağını, hangi giderlerin “göründüğü kadar” olmadığı ve bütçeyi sürprizsiz yönetmek için hangi ölçümlerin gerektiğini öğreneceksiniz.

Colocation maliyetini oluşturan ana kalemler

Colocation teklifi genelde “sunucu + barınma” gibi algılansa da gerçek maliyet; sözleşme içindeki birden fazla satırdan çıkar. Aşağıdaki başlıklar, NetKıyas’ta karşılaştırma yaparken de kullanabileceğiniz net bir kontrol listesidir.

1) Metrekare/raf (rack) ve barındırma ücreti

Sunucu rafa kaç U (rack unit) kaplar? 1U/2U gibi değerler fiyatı etkiler.
Bazı sağlayıcılar “aylık rack barınma” ücretini ayrı, bazıları “paket” içinde verir.
İkinci bir maliyet detayı: rafta güç dağıtım (PDU) ve kablolama dahil mi?

Net hesap ipucu: Rack maliyeti tek başına önemli değildir; enerji ve bant ile birlikte toplamı belirler.

2) Enerji (kWh) ve güç limiti (power entitlement)

Colocation’da enerji maliyeti çoğu zaman “ek ücret” veya “kWh üzerinden” gider. Teklifte şu ifadeleri mutlaka arayın: - “Taahhüt edilen güç (kW) limiti” ve bunun üzerinde maliyet - Aylık kWh fiyatı - Çift besleme / UPS kullanımı maliyeti dahil mi - Soğutma bedeli (datacenter’ın PUE değerine göre etkiler)

Net formül (yaklaşık): - Aylık enerji (kWh) = (Sunucunun tipik yükteki W değeri / 1000) * 24 * gün sayısı - Aylık enerji bedeli = Aylık enerji (kWh) * kWh birim fiyatı

İpucu: Sunucu “idle” (boştayken) ile “peak” (doruk yükte) arasında ciddi fark yaratır. Uptime ve ortalama CPU kullanımı doğru tahmin edilmezse kWh faturası hedefi aşar.

3) Bant genişliği (uplink) ve aşım (overage)

Dedicated colocation’da bant, çoğunlukla iki şekilde ücretlenir: - Sabit paket (ör. 1 TB/ay) + aşım ücreti - “Port hız” üzerinden tarifelendirme (ör. 1 Gbit/s) + aşım/şekillendirme

Teklifte şunları kontrol edin: - “Aylık trafik” mi, “garanti bant genişliği” mi? - Aşım olursa hız kısıtlama mı, ek ücret mi? - Trafik saatlik mi ölçülür aylık mı? Burst (ani yükseliş) toleransı var mı?

Net karşılaştırma ölçütü: Overages kalemi, “ucuz gibi görünen” fiyatları hızla pahalı hale getirir. Bu yüzden aşım modelini mutlaka satır satır karşılaştırın.

4) Kurulum, taşıma ve saha hizmetleri

Colocation kararında “bir kereye mahsus” kalemler sık unutur: - Sunucu kargosu (kendi tarafınızdan datacenter’a) - Kurulum (rack’e yerleştirme), kablolama, etiketleme - İlk açılış/onboarding ve BIOS/IPMI erişimi - Saha personeli gerekiyorsa (ör. donanım değişimi), bunun ücret modeli

Net hesap ipucu: İlk 1-2 ay toplam maliyet; sonradan “aylık” olan ücretten daha yüksek olabilir. Bütçe planlarken “ilk fatura”yı ayrıca çıkarın.

5) IP adresleri (IPv4/IPv6) ve ek yönlendirme

IP ile ilgili maliyetler colocation tekliflerinde farklı paketlenir: - Kaç adet IPv4 tahsis ediliyor? - Ek IPv4 başına ücret var mı? - IPv6 /48, /56 gibi bloklar dahil mi? - Reverse DNS (rDNS) hizmeti dahil mi?

Net karar noktası: Spam riski yaşayan e-posta altyapısı veya yoğun loglama yapan sistemler, doğru rDNS ve temiz IP itibarını (reputation) yönetmek ister. IP sayısı ve rDNS politikası maliyeti etkiler.

6) İzleme (monitoring), KVM/IPMI ve uzaktan yönetim

Colocation’da cihazlar raf üzerinde olsa da uzaktan yönetim olmazsa operasyon maliyeti artar: - IPMI/KVM erişimi dahil mi? - 24/7 donanım izleme (hardware monitoring) dahil mi? - Alert/incident süreçleri SLA kapsamında mı?

Net hesap ipucu: Donanım arızasında “kaç dakika içinde müdahale” yapılacağı SLA ile belirlenir. SLA bozulursa servis kesintisi maliyeti devreye girer.

7) Yedekleme ve DR (disaster recovery) altyapısı

Colocation tek başına yedekleme çözümü değildir. Bütçeye şu seçenekler eklenir: - Aynı yerde ikinci bir sunucu ile replikasyon (replication) - Bulut yedek (backup) veya arşiv (object storage) - Backup yazılım lisansı (varsa)

Net karşılaştırma ölçütü: “Yedekleme dahil” ifadesi teknik olarak; günlük tam/inkremental oranı, saklama süresi ve geri dönüş (restore) testleriyle anlam kazanır.

Dedicated colocation bütçe modeli (örnek sayısal senaryo)

Aşağıdaki örnek, Türkiye’de yaygın faturalama mantığına göre “toplam aylık maliyeti” göstermek için kurgulandı. Rakamlar örnek amaçlıdır; sizin teklifinizdeki kalemlerle birebir güncellenmelidir.

Kullanılan senaryo

Sunucu tipi: 2U, ortalama 450W güç tüketimi (idle+yük ortalaması)
Rack: 1U
Aylık trafik: 1 TB hedef
Uplink: 1 Gbit/s port
IP: 4 IPv4 + IPv6 /48
Yedekleme: Bulut yedek (aylık 500 GB aktif veri)

1) Enerji hesap örneği

Ortalama güç: 450W = 0.45 kW
Günlük enerji: 0.45 * 24 = 10.8 kWh
Aylık enerji: 10.8 * 30 = 324 kWh
Diyelim birim enerji fiyatı: 1.10 TL/kWh (teklifinize göre değişir)
Enerji maliyeti: 324 * 1.10 = 356.4 TL/ay

Bu kalem tek başına küçük görünebilir; ancak güç tüketimi 700W+ seviyesine çıktığında enerji belirginleşir.

2) Bant maliyeti örneği

Paket: 1 TB/ay dahil
Aşım yok: 0 TL
Aşım olursa: ör. her ek 100 GB için 50 TL gibi bir model (teklifinizde yazacağı şekle göre)

Net karar: Eğer trafiğinizde ani sıçrama varsa (kampanya, bot saldırısı, büyük dosya yüklemeleri), “aşım modeli” maliyeti belirleyen ana unsur olur.

3) Rack barınma, kurulum ve SLA

Rack barınma: ör. 500-1500 TL/ay (U ve datacenter konumuna göre değişir)
Kurulum: ör. 1000-4000 TL (bir kereye mahsus)
SLA: “yanıt süresi” ve “parça değiştirme” koşullarına göre fark oluşturabilir

İşin net tarafı şu: Kurulum bedeli ilk ayı şişirir; SLA/işletim koşulları ise bir yıl toplamında belirgin hale gelir.

4) Yedekleme maliyeti örneği

Colocation ile gelen yedekleme genelde “otomatik garanti” değildir. Diyelim ki: - 500 GB aylık saklama - 30 gün saklama + haftalık arşiv - Restore testleri yapılmasıyla geri dönüş süreleri doğrulanır

Burada maliyet, colocation sağlayıcıdan ziyade yedekleme servisine göre değişir (bulut sağlayıcı, yazılım lisansı, veri transferi).

Aşım riskini net ölçmek: “Gerçekte ne kadar tüketiyorum?”

Colocation maliyetini doğru tahmin etmenin şartı, servisinizin gerçekten ne tükettiğini ölçmektir. Aşağıdaki ölçümler, teklif karşılaştırmasını “tahmin” olmaktan çıkarır.

1) Port kullanımını izleyin (ortalama + tepe)

Hedefiniz: - Aylık ortalama trafik (GB/TB) - Tepe bant (Gbps) ve burst

Bu iki değer, uplink aşımı riskini netleştirir.

2) Sunucunun güç tüketimini gerçek yükle yakalayın

Kılavuz değerler yerine kendi profilinizle: - CPU/RAM yükünüz - Disk IOPS yoğunluğunuz - Ağ çıkışınız

IPMI üzerinden “power draw” ölçümü alınabiliyorsa aylık ortalamayı daha doğru çıkarırsınız.

3) Depolama ve yedekleme veri trafiğini hesaba katın

Yedekleme maliyeti sadece saklama değildir; restore/replication sırasında ağ trafiği de ücretlendirilmiş olabilir. - Replikasyon: dakika başına veri değişimi - Backup: incremental oranı - Restore: hangi sıklıkta test edildiği

Net kural: En pahalı sürpriz genelde “restore için veri çıkışı” veya “replikasyon aşımı” olur.

Teklif karşılaştırma: Sunucunuz için 10 maddelik kontrol listesi

Colocation teklifi geldiğinde aşağıdaki soruları cevaplayın. Net cevap alamıyorsanız, o satırın maliyeti pazarlık değil belirsizlik demektir.

SLA ve operasyon

Arıza müdahale süresi kaç dakika? (SLA’da yazıyor mu?)
Donanım değişimi kim tarafından ve hangi parça süreleriyle?
Acil erişim: KVM/IPMI, fiziksel giriş prosedürü

Enerji ve güç

Güç limiti taahhüt ediliyor mu? Aşım bedeli nasıl?
Soğutma/ek hizmetler enerjiye dahil mi?

Bant ve trafik

“Aylık trafik” mi “hız” mı ücretleniyor?
Burst toleransı var mı?
Aşım birimi (GB, TB, saat) ve birim fiyat

Ağ ve IP

Kaç IPv4/IPv6 adresi dahil?
rDNS dahil mi?
Transit/peering politikası: yoğun saatlerde yönlendirme problemi var mı?

Yedekleme

“Yedekleme dahil” deniyorsa hangi yöntem? (backup türü, saklama süresi, restore testi)
Backup restore süresi ve veri aktarım bedeli

Dedicated colocation ne zaman daha mantıklı olur? (net karar ölçütleri)

Colocation, her workload için doğru değildir. Aşağıdaki ölçütler karşılanıyorsa genellikle daha rasyonel hale gelir:

Sunucu başına özel donanım (ör. GPU/CPU yoğun) ve düşük gecikme ihtiyacı
Kendi işletim standartlarınıza uygun izleme, yedekleme ve değişim süreçleri
Aylık bant tüketiminin öngörülebilir olması (aşım olasılığı düşük)
Güç tüketiminizin veriyle doğrulanması (idle/peak ortalaması)
7/24 yönetim için teknik ekip veya net prosedür

Tersine, belirsiz trafik dalgalanması ve düşük ölçüm disiplini varsa colocation maliyeti “hesaplanamayan risk” kalemi olur.

Uygulama planı: 7 günde net maliyet çıkarma

Karar vermeden önce şu sırayla ilerleyin:

1) Mevcut sistemden 7 gün boyunca metrik toplayın: çıkış trafik (GB), port tepe, ortalama güç (W). 2) Sunucunun gerçek güç ortalamasını çıkarın (idle ve yük senaryolarını ayırın). 3) Kolokasyon teklifini kalem kalem ayrıştırın: rack, enerji, bant, IP, kurulum, SLA, saha hizmeti. 4) Aşım senaryosu kurun: ör. aylık trafik %25 ve %50 aşarsa toplam ne olur? 5) Yedekleme/DR planını netleştirin: restore test var mı, restore süresi nedir? 6) İlk ay toplam maliyetini ayrı çıkarın (kurulum+taşıma dahil). 7) 12 aylık toplam maliyeti (TCO) hesaplayın.

Sonuç: Net bütçe için tekliften “toplam satırları” isteyin

Dedicated sunucuda colocation maliyeti, rack ve aylık kira kadar enerji, bant aşımı, IP/rDNS ve operasyon-SLA etkisiyle şekillenir. Aksiyon olarak, teklif alırken sadece aylık ücreti değil; enerji birim fiyatı, aşım modeli, SLA müdahale süreleri ve “yedekleme neyi kapsıyor” satırlarını yazılı istemeniz toplam maliyeti kontrol altına alır. Net metriklerle (güç ve bant) ilerlediğinizde, bütçenizi şişiren sürpriz kalemleri önceden görürsünüz ve en doğru seçimi yaparsınız.