Bulut sunucuda saatlik fiyat: Gerçek maliyeti nasıl hesaplanır

Bulut sunucularda ilan edilen saatlik fiyat, bütçeyi planlamayı kolaylaştırır; fakat gerçek maliyet çoğu zaman aynı ek kalemlerin toplamıdır. Saatlik ücret dışında veri çıkışı (egress), depolama, yedekleme (backup), yük dengeleme (load balancer) ve ağ bant genişliği gibi giderler faturayı belirler. Bu rehberde, NetKıyas okuyucusunun “bu rakam gerçekten kaç TL yapar?” sorusuna net cevap verebilmesi için, saatlik fiyat üzerinden gerçek maliyeti hesaplayacağınız somut bir yöntem sunuyorum.

1) Saatlik fiyatın yanında mutlaka görünen 6 maliyet kalemi

Bulut sağlayıcıların fiyatlandırması genellikle aynı mantıkta ilerler: compute (işlem), storage (depolama) ve network (ağ). Ancak paket isimleri farklı olabilir. Net kontrol için şu 6 kalemi baz almanız gerekir.

• Compute (saatlik/abonelik CPU-RAM): VCPU ve RAM kadar zamanla çarpılır.
• Disk/Block Storage (aylık GB fiyatı): Sunucuya bağlı disk boyutu (GB) ve kullanım süresi.
• Snapshot/Yedekleme (backup veya snapshot): Otomatik yedeklerin maliyeti (sıklık + saklama süresi).
• Data egress (giden trafik): İnternete giden veri miktarı (GB) ve kademeli fiyat.
• Load balancer / reverse proxy: Birden fazla instance veya yüksek trafik varsa ek ücret.
• Ek hizmetler: NAT Gateway, Public IP (varsa), izleme/log (monitoring & logging), WAF, ek IP adresleri.

Kritik nokta: “Saatlik fiyat” sadece compute kısmıdır. Egress ve yedekleme doğru hesaplanmazsa, toplam maliyet saatlik ücreti 2-5 kat aşabilir.

H3: Fiyat hesaplamasında ortak bir zaman aralığı seçin

Karışıklığı azaltmak için her hesabı aynı döneme oturtun: - 1 ay için net bir gün sayısı (ör. 30 gün) - Saatlik instance maliyeti için: saatlik_fiyat × 24 × gün - Trafik için: günlük GB ölçümü veya öngörü

2) Saatlik instance maliyeti: en temel ama tek başına yetmez

Saatlik ücretle kurulan bir sunucuyu hesaplarken şu formülü kullanın:

• Aylık compute maliyeti = saatlik_ücret (TL/ay değil, TL/saat) × 24 × gün

Örnek şablon (sayıları sonradan kendi değerlerinizle değiştirin): - Saatlik compute: 12 TL/saat - Dönem: 30 gün - Aylık compute = 12 × 24 × 30 = 8.640 TL

Bu rakam, toplam faturanızın bir kısmı olur. Peki kalan kısmı hangi kalemler büyütür?

3) Depolama ve yedekleme: faturanın gizli “zamanla büyüyen” tarafı

Depolama maliyetleri iki şekilde karşınıza çıkar: 1) Diskin kendisi (ör. SSD/Block storage): GB başına aylık fiyat. 2) Snapshot/backup: Snapshot sayısı, saklama süresi ve bazen veri değişim oranına göre.

H3: Depolama hesabı (GB × aylık birim fiyat)

• Aylık storage = disk_GB × disk_birim_fiyat (TL/GB-ay)

Örnek şablon: - Disk: 100 GB - Birim: 1,2 TL/GB-ay - Storage = 100 × 1,2 = 120 TL/ay

Tek başına küçük görünebilir; fakat yedekler devreye girince durum değişir.

H3: Snapshot/backup hesabı (sıklık + saklama + ek kalemler)

Snapshot mantığını kabaca şu şekilde çerçeveleyebilirsiniz: - Günlük snapshot alınıyor - Her snapshot saklanıyor veya belirli sayıda tutuluyor - Bir de sağlayıcının snapshot başına / saklanan veri başına ücreti olabilir

Net hesap için iki yaklaşım vardır: - Sağlayıcının verdiği “backup planı” üzerinden doğrudan toplam - Sağlayıcı ayrıntı vermiyorsa ölçümle doğrulama (ilk ay ile)

Örnek hesap taslağı: - Günlük snapshot: 1 - Saklama: 7 gün - Snapshot saklanan veri (yaklaşık): 100 GB disk varsayalım (tam kopya gibi) - Backup birim fiyat: 0,8 TL/GB-ay - Backup yaklaşık = 100 × 7 × 0,8 /?

Burada “tam kopya mı, incremental mi?” sorusu kritik. Birçok sistem incremental çalışır; bu yüzden en doğru yöntem: sağlayıcının snapshot metriklerini (kaç GB snapshot işlendi) ay sonunda görmek ve sonraki ayı ona göre düzeltmektir.

4) Egress (giden trafik) gerçek maliyeti belirler: nasıl hesaplanır?

Bulut faturalamasında en sık sürpriz yaşatan kalem egresstir. Saatlik compute ucuz olsa bile, sitenizden veya API’nizden dışarıya çok veri çıkıyorsa maliyet artar.

H3: Egress’i hesaplamak için 2 pratik yöntem

1) Gerçek ölçüm (önerilen) - Mevcut sisteminizin CDN olmadan veya mevcut mimarinizde aylık kaç GB çıkardığını ölçün. - Ardından bulutta hedeflenen mimariye göre oranı düzeltin.

2) Tahmini model - Ortalama istek başına veri (KB) × günlük istek sayısı = günlük veri çıkışı

Basit dönüşüm formülü: - Günlük egress (GB) = (günlük_istek × istek_başına_KB) / 1024 / 1024

H3: Egress fiyatı nasıl uygulanır?

Sağlayıcılar çoğu zaman kademeli fiyat uygular. Bu nedenle tek bir “GB fiyatı” yoksa şu mantıkla ilerleyin: - Aylık egress toplamını aylık dilimlere bölün - Her dilim için birim fiyatı ayrı uygulayın - Sonra toplayın

Net kontrol için sağlayıcı ekranında şu metrikleri arayın: - “Data transfer out to Internet” (İnternete giden veri) - “Between regions” (bölge arası) - “Via load balancer” (LB üzerinden)

Önemli: Aynı bölgede (region) kalıp CDN kullanmak egress’i sert biçimde düşürür. CDN’siz, doğrudan istemciye servis maliyeti genellikle daha yüksektir.

5) Net maliyet tablosu: 3 senaryoyla gerçek toplamı çıkarın

Aşağıdaki tablo, bulutta saatlik ücretin yanına hangi kalemlerin ekleneceğini gösterir. Sayıları kendi sağlayıcınızdaki birim fiyatlarla değiştirin.

H3: Ek hizmetlerde en çok neler şaşırtır?

• Public IP / Elastic IP: Bazı sistemlerde saatlik ya da aylık ekstra ücret çıkar.
• Load balancer: Dakika/saat veya saatlik sabit ücret + trafik/istek bazlı ücret.
• Monitoring & logs: Aylık log hacmi büyüdükçe maliyet artar.

6) Saatlik fiyatlandırmada en doğru satın alma kararı: kapasite + risk yönetimi

Bulut tarafında maliyeti düşürmenin tek yolu daha ucuz saatlik teklif seçmek değildir. Aşağıdaki seçenekler, toplam maliyet eğrisini düşürür.

H3: Instance boyutunu doğru seçin (overprovision maliyetini kısın)

Yanlış boyutlandırma şu iki hatayı doğurur: - CPU/RAM fazla seçilir → compute maliyeti gereksiz artar - Trafik dalgalanır → kapasite yetmezse daha pahalı ölçekleme tetiklenir

Net yaklaşım: - İlk 2 hafta ölçümle (CPU throttling, RAM kullanım, p95 latency) - Sonra boyutu yeniden ayarla

H3: Egress’i düşürün (CDN ve mimari)

Egress maliyetini azaltmak için net uygulamalar: - Statik içerik için CDN kullanın - Bölge (region) seçimini mümkünse kullanıcı kitlesine yakın yapın - Büyük dosya indirmelerinde (ör. medya) doğrudan depolama servisinin “accelerated” yolunu kullanın

H3: Yedekleme stratejisini maliyete göre tasarlayın

Sadece “her gün tam yedek” yaklaşımı yerine şunları netleştirin: - Saklama süresi: 7/14/30 gün - Kritik veri: veritabanı mı, uygulama kodu mu, dosya yüklemeleri mi - Geri dönüş hedefi: RTO/RPO (kurtarma süresi ve hedef veri kaybı)

7) Pratik kontrol listesi: “Saatlik fiyat gerçekte ne kadar?” sorusunun cevabı

Bulut sunucu almadan önce sağlayıcı sayfasında şu soruların yanıtını tek tek bulun. Bu listeyi birebir uyguladığınızda saatlik fiyat sürprizi yaşamazsınız.

• Saatlik ücret yanında storage (GB-ay) birimi yazıyor mu?
• Snapshot/backup için saklama süresi ve snapshot başına/GB başına maliyet var mı?
• Egress fiyatı tek kademeli mi, kademeli mi?
• Load balancer gerekiyorsa ek ücret nasıl hesaplanıyor?
• Public IP / NAT Gateway gibi ağ bileşenleri ücretli mi?
• Log/monitoring için ücretsiz kota var mı? Kota aşımı maliyeti nedir?

H3: İlk ay doğrulaması (en net yöntem)

Hesap yaptıktan sonra “ilk ay ölçüm” ile doğrulayın: - Gerçek egress (GB) kaç çıktı? - Snapshot/backup gerçekten beklediğiniz kadar yer kapladı mı? - Monitoring/log hacmi hangi seviyeye geldi?

İlk ay bitince, senaryonuzun tabelodaki yerine oturduğunu göreceksiniz. İkinci ayda sadece iki kalemi güncellemek çoğu zaman yeterlidir: egress ve backup.

Sonuç: Aksiyon planı (hesabı 45 dakikada tamamlayın)

Saatlik fiyatlandırma tek başına yanıltıcı değildir; sorun, compute dışındaki kalemlerin aynı anda hesaplanmamasıdır. Önce 30 günlük compute maliyetini saatlik_ücret × 24 × 30 ile çıkarın. Ardından disk (GB-ay), backup (saklama + snapshot mantığı) ve kademeli egress (GB) kalemlerini ekleyin. En hızlı sonuç için mevcut trafik/egress verisini kullanın; yoksa iki haftalık ölçümle ilk tahmini düzeltin. Bu planı uyguladığınızda, bulut sunucunun gerçek aylık maliyetini net şekilde görür ve kapasite/ergonomi kararlarını sağlam veriyle verirsiniz.