AWS vs Azure vs Google Cloud: Türkiye için net seçim rehberi

Bulut altyapısı (cloud) seçimi, sadece “hangi sağlayıcı iyi” sorusu değildir; Türkiye’deki kullanıcılarınızın gecikme (latency), maliyet disiplini ve güvenlik mimarisi doğrudan bu karara bağlıdır. AWS, Azure ve Google Cloud arasındaki farkları doğru okumak için; veri merkezi yakınlığı, ağ mimarisi, yedekleme/DR yetenekleri, kimlik ve erişim (IAM) modeli ve operasyonel pratikleri net kıyaslamanız gerekir. Bu rehberde, Türkiye için mantıklı seçimi yapmanızı sağlayacak somut kriterleri ve kontrol listelerini adım adım sunuyorum.

1) Türkiye kullanıcılarına etki eden ana faktörler: gecikme, bağlantı, mimari

Türkiye hedefli hizmette (web uygulaması, API, e-ticaret, oyun, canlı veri) performansı belirleyen ilk etken “bulutun nerede olduğu” kadar, o buluttan Türkiye’ye giden trafik yoludur. Tek başına bölge adı görmek yetmez; CDN (content delivery network), yük dengeleme ve otomatik ölçekleme ile gecikmeyi yönetip yönetemediğiniz önem kazanır.

Türkiye için pratik kontrol listesi

• Uygulamanızın kritik akışı nedir? (ör. kullanıcı giriş ekranı, arama, ödeme, dosya indirme)
• Kritik uç noktalar hangi protokolü kullanıyor? (HTTPS, WebSocket, gRPC)
• Statik içerik CDN ile mi dağıtılacak, yoksa doğrudan uygulama mı servis edecek?
• Veri tabanı trafiği uygulamaya göre ne kadar yoğun? (saniyede kaç sorgu, kaç MB/s)

Net öneri: Türkiye’de kullanıcı deneyimi için yalnızca “hesap/VM fiyatı” değil; CDN + load balancer + veri tabanı konum stratejisi toplamını kıyaslayın. Aynı örnekte bu kalemler toplam maliyetin anlamlı kısmını oluşturur.

2) AWS, Azure ve Google Cloud: hangi senaryoda öne çıkar?

Üç büyük sağlayıcıya yaklaşımınız “tek bir doğru var” mantığından ziyade, iş yükünüze göre değişmelidir. Aşağıdaki tabloyu bir karar çerçevesi olarak kullanın.

Net karar kuralı: Eğer organizasyonunuz Microsoft ağırlıklıysa (AD/Entra ID, Windows Server, SQL Server ekosistemi), Azure doğal bir başlangıç noktasıdır. Eğer ekibiniz AWS pattern’larına aşinaysa (VPC, IAM politika disiplini, CloudFormation/Terraform pratikleri), AWS daha hızlı sonuç verir. Google Cloud ise özellikle veri/analitik odaklı iş yüklerinde (log/stream/ML ekosistemi) stratejik avantaj sağlayabilir.

3) Maliyet: “VM fiyatı” değil, toplam operasyon maliyeti

Bulutta maliyet, saatlik sanal makine (VM) bedelinden ibaret değildir. Türkiye hedefli bir sistemde aşağıdaki kalemler genellikle “asıl farkı” yaratır: - CDN ve egress (çıkış) maliyeti: Türkiye’ye giden trafik ve cache hit oranı. - Yük dengeleme + otomatik ölçekleme: Peak zamanlarda maliyet sıçramasını önleyen ayarlar. - Yedekleme (backup) + saklama: Günlük/haftalık snapshot maliyeti, saklama süresi. - Veri tabanı IOPS/kapasite: Doğru disk tipi/IO ayarı yapılmazsa maliyet artar.

Net maliyet hesaplama yaklaşımı (kısa formül)

1) Trafik tahmini: günlük istek / KB/MB 2) CDN stratejisi: cache edilebilir içerik oranı 3) Egress tahmini: CDN’den gelen oran vs origin’den gelen oran 4) Veri tabanı yükü: okuma/yazma oranı + boyut büyüme hızı

Net öneri: Üç sağlayıcı için de aynı mimariyi aynı metriklerle test edin. Örnek: “aynı uygulama sürümü + aynı cache davranışı + aynı veri tabanı boyutu” varsayımı bozulursa kıyas geçersiz olur.

4) Güvenlik ve dayanıklılık: IAM, şifreleme, yedekleme ve DR

Türkiye’de hizmet veren uygulamalar için güvenlik ve süreklilik üç başlıkta netleşir: kimlik (IAM), ağ/erişim kontrolü, yedekleme + felaket kurtarma (DR) tasarımı.

IAM ve ağ erişimi (net kıyas noktaları)

• Rol bazlı erişim: kullanıcı/uygulama hangi yetkiyi ne kadar süre kullanacak?
• En az ayrıcalık (least privilege) politikası var mı?
• Uygulama trafiği için güvenlik grupları/firewall kurgusu nasıl yapılıyor?

Şifreleme ve anahtar yönetimi

• Duran veri (at-rest): disk, veri tabanı, snapshot şifrelemesi
• Aktarım verisi (in-transit): TLS zorunluluğu
• Anahtar yönetimi (KMS): anahtarların erişim politikası net mi?

Net karar kuralı: Sağlayıcı fark etmeden, “şifreleme açık mı ve anahtarlar nasıl yönetiliyor?” sorusunun cevabı her zaman dokümante olmalı. Bulut hesabı, yanlış IAM politikasıyla kapatıldığında şifreleme tek başına korumaz.

Yedekleme ve DR: snapshot ile “backup” farkı

Snapshot tek başına “tam yedek” değildir; kurtarma senaryosuna göre eksik kalabilir. Aşağıdaki hedefleri net yazın: - Hedef RPO (kayıp kabul edilebilir veri süresi): ör. 15 dk - Hedef RTO (geri dönüş süresi): ör. 1 saat - Kurtarma akışı: uygulama ayağa kaldırma + veri geri yükleme

Net kontrol listesi

• Günlük backup var mı, hangi aralıkla?
• Backup/snapshot saklama süresi kaç gün/ay?
• Geri dönüş testi (restore test) yapılıyor mu?
• En kötü durumda (bölge kesintisi) hangi mimari çalışıyor?

AWS/Azure/Google Cloud bu alanlarda güçlüdür; farkı çıkaran şey “tasarım disiplini ve test edilmiş süreç”tir.

5) Türkiye için “hangisi mantıklı?”: iş yüküne göre net seçim matrisleri

Aşağıdaki senaryolardan hangisi size daha yakın? Her biri için net başlangıç önerisi veriyorum.

Senaryo A: Microsoft ekosistemi ve kurumsal entegrasyon baskın

• Örnek: Entra ID/AD ile yoğun kimlik entegrasyonu, Windows/SQL ekosistemi, kurumsal standartlar
• Net seçim: Azure
• Neden: Kurumsal yönetim ve entegrasyon pratikleri daha düşük sürtünmeyle çalışır. Bu, “performans kesin iyi” demek değil; operasyonel maliyeti düşüren etken olur.

Senaryo B: Geniş servis seçeneği ve mimari çeşitlilik ihtiyacı

• Örnek: Çok bileşenli sistem, özel ağ kurguları, farklı veri tabanı türleri, çoklu ortam (dev/stage/prod)
• Net seçim: AWS
• Neden: Servis çeşitliliği ve olgun ekosistem, doğru mimari kurulduğunda ölçeklemeyi kolaylaştırır.

Senaryo C: Veri/analitik/ML ve “gösterge üretimi” odağı

• Örnek: Log/stream analitiği, ML servisleri, büyük ölçekli sorgular
• Net seçim: Google Cloud
• Neden: Analitik/dağıtık iş yüklerinde güçlü ekosistem avantaj sağlar. Yine de Türkiye’ye giden trafik ve veri tabanı konumu iyi kurulmazsa avantaj boşa gider.

6) Kararınızı hızlandıran 10 adımlık uygulama planı

Hangi sağlayıcının “daha iyi” olduğunu tahmin etmek yerine, ölçümle netleştirin.

1-4: Mimarinin sabitlenmesi

1. Uygulama bileşenlerini çıkarın: web, API, worker, cache katmanı
2. CDN kullanım planını yazın (hangi yollar cache edilecek?)
3. Veri tabanı konumunu ve replikasyon stratejisini belirleyin
4. Loglama ve izleme metriklerini seçin (latency, hatalar, saturation)

5-7: Trafik testi

1. Aynı senaryoyu üç sağlayıcıda da çalıştırın: aynı istek profili, aynı cache davranışı
2. Ölçüm aralığı belirleyin: en az 24 saat (peak dahil)
3. Otomatik ölçekleme eşiklerini aynı mantıkla tanımlayın

8-10: Maliyet + kurtarma testi

1. 1 ay maliyet tahmini için egress/backup kalemlerini dahil edin
2. Restore test yapın: snapshot/backup’tan ayağa kaldırma
3. IAM politikalarını ve erişim izlerini dokümante edin

Net öneri: Bu 10 adım bittiğinde, karar “hangi sağlayıcı daha iyi?” değil “hangi sağlayıcı bu mimariyi en düşük risk ve maliyetle çalıştırıyor?” olur.

Sonuç: Türkiye için tek doğru yok; doğru kıyasla net karar var

Türkiye hedefli bir sistemde AWS, Azure ve Google Cloud arasında doğru seçim; gecikmeyi yönetecek CDN + veri tabanı konum stratejisi, kimlik/erişim disiplini ve test edilmiş yedekleme/DR yaklaşımıyla netleşir. İlk adım olarak mimarinizi sabitleyin, üç sağlayıcıda aynı yük profiliyle 24 saat test edin ve maliyete egress/backup kalemlerini dahil edin. Sonuçlar “en düşük toplam operasyon maliyeti + hedef RPO/RTO’yu tutturma” mantığıyla geliyorsa, o sağlayıcıyı standartlaştırın; aksi halde kazanacağınız performans, yönetim maliyetiyle geri kaybolur.